Na twojej powiece pojawił się tajemniczy guzek. Nie jesteś pewien, czy to gradówka czy może zwykły jęczmień? Odczuwasz z tego powodu dyskomfort i nie wiesz, jak pozbyć się tej zmiany skórnej? Przyjrzyjmy się bliżej tej przypadłości.

• Objawy gradówki
• Jak powstaje gradówka
• Gradówka czy jęczmień
• Czy gradówkę trzeba leczyć
• Jak leczyć gradówkę
• Jak uniknąć gradówki

Objawy gradówki

Gradówka zaczyna się najczęściej od zgrubienia powieki. To zwykle taki białawy guzek na górnej lub dolnej powiece, przypominający jęczmień. Charakterystyczne dla tej zmiany jest to, że nie boli, więc nie wzbudza niepokoju. Sytuacja zmienia się jednak, gdy dołącza stan zapalny – skóra staje się zaczerwieniona, powieka podrażniona, pojawia się obrzęk, a dyskomfort znacznie wzrasta.

Guzek ma wyraźnie zaznaczone granice i najczęściej rozwija się stopniowo. W początkowej fazie może być ledwo wyczuwalny pod palcami, z czasem powiększa się i staje się bardziej widoczny. Białawy kolor zmiany wynika z gromadzenia się wydzieliny wewnątrz zablokowanego gruczołu.

Jak powstaje gradówka

Gradówka jest skutkiem zablokowania gruczołu Meiboma, który odpowiada za wytwarzanie substancji tłuszczowej natłuszczającej brzegi powiek i chroniącej łzy przed zbyt szybkim parowaniem. Gdy ujście gruczołu zatyka się, wydzielina gromadzi się wewnątrz, tworząc charakterystyczny guzek.

Do zablokowania dochodzi najczęściej pod wpływem bakterii, głównie gronkowca, który wywołuje zapalenie. Niektóre czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia tej przypadłości to:

• łojotokowe zapalenie skóry
• trądzik różowaty
• nawracający jęczmień zewnętrzny
• cukrzyca
• przewlekły stres
• przemęczenie i osłabienie organizmu
• noszenie szkieł kontaktowych
• niedostateczna higiena powiek

Osoby zmagające się z zaburzeniami gospodarki lipidowej oraz te, które nie dbają o regularne oczyszczanie powiek, są bardziej narażone na nawroty tej dolegliwości.

Gradówka czy jęczmień

Gradówka często mylona jest z jęczmieniem, ponieważ obie te dolegliwości objawiają się w podobnej formie guzka na powiece. Istnieją jednak różnice, które pozwalają je odróżnić.

Przede wszystkim gradówka w przeciwieństwie do jęczmienia jest bezbolesna. Poza tym w przypadku gradówki guzek ma wyraźnie zaznaczone granice, natomiast przy jęczmieniu opuchlizna rozciąga się na brzegu całej powieki i jest bardziej rozproszona.

Wreszcie zasadnicza różnica dotyczy przebiegu choroby: jęczmień ustępuje samoistnie po upływie tygodnia lub dwóch, wydzielając ropę i goląc się, natomiast w przypadku gradówki sprawa nie wygląda już tak kolorowo. Owszem, zdarza się, że sama zniknie, jednak dzieje się tak stosunkowo rzadko – znacznie częściej zmiana pozostaje lub nawet powiększa się z czasem.

Czy gradówkę trzeba leczyć

Oczywiście – gradówka to nie jęczmień i sama nie zniknie w większości przypadków. Chyba nie chcesz, żeby ten guzek na twojej powiece już tam pozostał na stałe? Co z tego, że nie boli? To wcale nie oznacza, że można tę dolegliwość bagatelizować.

Nieleczona gradówka może zaowocować rozwinięciem się wad wzroku, takich jak na przykład astygmatyzm. Guzek naciskający na gałkę oczną deformuje jej powierzchnię, co z czasem prowadzi do zaburzeń widzenia. A jeśli guzek często nawraca, a przy tym pojawia się w tym samym miejscu, może to być oznaką zmian nowotworowych spojówki lub powieki.

Poza tym nieleczona zmiana stanowi wrota dla infekcji – w obrębie zatkanego gruczołu łatwo rozwijają się bakterie, co może prowadzić do poważniejszych zapaleń obejmujących całą powiekę, a nawet struktury głębsze.

Jak leczyć gradówkę

Zanim skontaktujesz się z lekarzem, możesz spróbować sam pozbyć się gradówki stosując ciepłe okłady. Skuteczne są okłady z:

• zielonej herbaty
• rumianku
• zielonej pietruszki
• naparu z kopru włoskiego

Najlepiej aplikować je kilka razy dziennie przez mniej więcej kwadrans. Ciepło rozmiękczy gromadzącą się wydzielinę i może pomóc w jej naturalnym odpływie przez zablokowane ujście gruczołu.

Jeżeli to nie przyniesie efektu w ciągu kilku dni, konieczna jest wizyta u okulisty. W leczeniu farmakologicznym stosuje się maści z antybiotykami takimi jak erytromycyna lub tetracyklina. Używa się ich miejscowo, nakładając trzy do czterech razy dziennie na brzeg powieki cienką warstwę tego leku – najlepiej po uprzednim oczyszczeniu powieki.

W użyciu są też krople antybiotykowe, które mają zapobiec rozprzestrzenieniu się infekcji na inne części oka. Czasem zaleca się również niesteroidowe leki przeciwzapalne w postaci kropli w celu zmniejszenia stanu zapalnego.

Jeżeli takie leczenie nie przyniesie rezultatu po dwóch-trzech tygodniach, pozostanie usunięcie gradówki metodą chirurgiczną. Przy niedużym guzku taka operacja sprowadza się do nacięcia i usunięcia płynu z wnętrza, jednak przy dużej zmianie skórnej trzeba usunąć wszystkie jej elementy wraz z torebką łącznotkankową (co wykonuje się z zastosowaniem znieczulenia miejscowego, więc bez obaw). Zabieg trwa kilka-kilkanaście minut, a rekonwalescencja zazwyczaj przebiega szybko.

Jak uniknąć gradówki

Gradówka ma to do siebie, że niestety lubi nawracać – szczególnie u osób z predyspozycjami (łojotokowe zapalenie skóry, zaburzenia lipidowe). Żeby temu zapobiegać, trzeba dbać o to, by nie zatykał się gruczoł Meiboma.

Dlatego warto codziennie przemywać powieki wacikiem namoczonym w ciepłej wodzie lub delikatnym preparacie przeznaczonym do higieny oczu. Ruch powinien iść od kącika wewnętrznego ku zewnętrznemu. Można też stosować specjalne chusteczki do higieny powiek, dostępne w aptekach.

Pomocny jest również codzienny masaż powiek – delikatne ruchy okrężne wzdłuż linii rzęs pomagają w udrożnieniu ujść gruczołów i zapobiegają gromadzeniu się wydzieliny. Masaż najlepiej wykonywać po ciepłym okładzie, gdy wydzielina jest bardziej płynna.

Osoby noszące soczewki kontaktowe powinny bezwzględnie przestrzegać zasad higieny – regularnie wymieniać płyn do ich przechowywania, myć ręce przed zakładaniem i zdejmowaniem soczewek oraz nie przekraczać zalecanego czasu noszenia. Niewłaściwa higiena soczewek to jedna z częstszych przyczyn nawracających stanów zapalnych powiek.

Warto również zadbać o odpowiednią dietę bogatą w kwasy omega-3, które poprawiają jakość wydzieliny gruczołów Meiboma i zmniejszają ryzyko ich zatykania. Źródłem tych kwasów są tłuste ryby morskie, orzechy włoskie, siemię lniane.